Wat kost een pak friet?

Er is geen bestelling in dit land waarover meer gemord wordt en minder geweten. “Vroeger kreeg je daar een heel gezin mee gevoed.” Vroeger was ook de aardappel goedkoper, de elektriciteit ook, en de friturist verdiende er minder aan dan u denkt. Dit is waar uw geld naartoe gaat.

Foto: Mogador via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

De ordegrootte

Prijzen verschillen sterk per zaak en per streek, en ze veranderen sneller dan een artikel bijgewerkt raakt. Neem het onderstaande dus als richting, niet als tarief.

Een gewone bestelling van een medium friet, één saus en één snack landt daarmee vlot rond de acht à tien euro. Voor twee personen zit je aan een bedrag waar veel mensen nog altijd van schrikken, en dat is precies waar het gemor vandaan komt.

Waarom “klein” en “groot” nergens hetzelfde zijn

Er bestaat geen wettelijke portiegrootte voor friet. Wat de ene zaak medium noemt, is bij de buren groot, en het gewicht verschilt makkelijk vijftig gram in beide richtingen. Bij Frites Atelier staat het gewicht op de kaart, maar dat is de uitzondering.

Wie wil vergelijken, kijkt dus niet naar de prijs maar naar wat er in het bakje gaat. Een grote zak van vier euro kan duurder uitvallen per gram dan een medium van vier vijftig, en het omgekeerde evengoed.

Waar het geld naartoe gaat

De aardappel is het goedkoopste onderdeel van uw bestelling. Alles eromheen niet.

• De aardappel. Enkele tientallen centen per portie. Zelfs een slecht oogstjaar verandert de prijs aan de toog nauwelijks.
• Het bakvet. Een frituur gaat door honderden liters per jaar, en ossewit is duurder dan plantaardige olie. Zie ook wat er met het vet gebeurt.
• De energie. Friteuses en diepvriezers draaien uren voor er één klant komt. Dit is de post die de voorbije jaren het hardst gestegen is.
• Het werk. Wassen, snijden, voorbakken, afbakken, bedienen, kuisen. Friet is arbeidsintensief, en arbeid is in dit land duur.
• De huur en de zaak. Een goede locatie kost geld, en een goede locatie is het halve verhaal, zoals te lezen bij zelf een frituur beginnen.
• De btw. Op meeneemeten geldt een lager tarief dan op ter plaatse eten. Wie aan een tafeltje gaat zitten, betaalt in principe meer btw op hetzelfde pak, en dat verschil is meteen de reden dat de meeste frituren geen tafels hebben.

Waarom de saus apart wordt aangerekend

Dit is de meest besproken lijn op de kaart, en de logica erachter is banaal. Een potje saus kost de zaak inkoop, verpakking en plaats, en er zijn klanten die er drie nemen en klanten die er geen nemen. Alles in de frietprijs stoppen betekent dat de eerste groep door de tweede betaald wordt.

Daar komt bij dat de marge op saus hoog is. Dat is geen woekerpraktijk maar de reden waarom de friet zelf betaalbaar blijft: de sauzen en de drank subsidiëren de aardappel. Wie zich daaraan stoort, kan altijd nog mayonaise erover vragen in plaats van een potje ernaast.

Krijg je waar voor je geld?

Vier dingen die de prijs rechtvaardigen, en die u ziet voor u betaalt.

1. Verse aardappelen op de werkbank. Wie ter plaatse snijdt, heeft werk en afval waar de diepvrieszak er geen van heeft.
2. Twee keer bakken. De juiste techniek kost tijd en dus geld, zie dubbel bakken.
3. Verse mayonaise. Zelf gedraaid is duurder dan een emmer uit de groothandel, en meteen het duidelijkste kwaliteitsteken, zie mayonaise.
4. Helder vet. Goudgele friet in plaats van donkerbruine betekent dat er tijdig ververst wordt.

Ontbreken die alle vier, dan betaalt u de prijs van ambacht voor het werk van een ontdooier. Dat is het enige geval waarin gemor terecht is.

Duurder dan vroeger, goedkoper dan de rest

Twee dingen kunnen tegelijk waar zijn. Friet is de voorbije jaren duidelijk duurder geworden, vooral door energie en loon. En friet blijft, per verzadigde persoon, een van de goedkoopste warme maaltijden die je buitenshuis kunt halen.

Precies daarom houdt de frituur ook in magere jaren stand: het is de plek waar je nog altijd voor tien euro met twee buiten stapt en het gevoel hebt dat je iets gehad hebt. Dat is een zeldzame eigenschap, en ze is meer waard dan de vijftig cent waarover aan de toog gediscussieerd wordt.

Benieuwd wat ze bij jou in de straat vragen? Bekijk de menukaarten op de frietkaart.