Friet in de ruimte: Houston, we have fries!

Het International Space Station zweeft op 400 km boven de aarde aan 28.000 km/u. Er wordt gewichtloos gewerkt, geslapen, gegeten. En sinds 2013: gefrituurd. Meer over het Frietmuseum elders in de Frietipedia.

Foto: NASA Johnson Space Center via Wikimedia Commons, publiek domein.

Het probleem: kruimels in zero gravity

Ruimtevoedsel is notoir saai. Vriesdroge pasta, ingeblikte spinazie, tubes met saus. Niet omdat NASA niet kan koken, maar omdat kruimels in gewichtloosheid een ramp zijn: ze zweven in instrumenten, worden ingeademd en veroorzaken kortsluiting.

Een gewone porto-friet met mayo in de ruimte serveren? Een nachtmerrie. Elk frietje dat je aanraakt, schiet weg als een microsatelliet. De kruimels dansen maandenlang door de cabine. En probeer maar eens mayonaise te dippen als de saus ook gewichtloos is.

De oplossing: ISS-frietjes

In 2013 ontwikkelde een team van voedingswetenschappers (met input van astronauten en, naar men zegt, een stagiair die ooit in een frituur had gewerkt) een speciale ruimtefriet. Het resultaat:

• Kleinere frietjes: ongeveer half zo groot als een gewone friet, zodat ze in één hap verdwijnen
• Een eetbare coating: een dun laagje dat voorkomt dat de friet uitdroogt en kruimelt
• Voorgebakken en gevriesdroogd: klaar om te rehydrateren en op te warmen in de ISS-oven

Het blijven frietjes. Echte. Met een korstje, een zachte binnenkant en een smaak die aan thuis doet denken, ook al is thuis 400 km lager.

Geen ossewit, wel vacuum

Het grootste offer: de frietjes worden niet gebakken in ossewit. In de ruimte is open vuur uit den boze, en vloeibaar vet gedraagt zich onvoorspelbaar bij gewichtloosheid. In plaats daarvan worden de frietjes bereid in een speciale convectieoven aan boord van het ISS. Het resultaat is minder vet, minder krokant, maar aanvaardbaar voor een man of vrouw die al maanden van astronautenvoer leeft.

En de mayonaise?

Mayonaise in de ruimte is een apart hoofdstuk. Normale mayonaise uit een tube werkt nog het beste, de emulsie blijft stabiel en de tube voorkomt zwevende sausbollen. Belgische mayonaise is echter niet gecertificeerd door NASA. De astronauten moeten het stellen met een Amerikaanse variant die minder zuur is. Ook hier: de ideale wereld bestaat niet, maar het is beter dan geen friet.

Wat zegt FrietGPT?

Ik heb de ISS-specificaties voor ruimtefriet geanalyseerd. De coating is waarschijnlijk op basis van gemodificeerd zetmeel en methylcellulose, een technisch hoogstandje dat de frituurkunst in een baan om de aarde brengt. De AI betreurt het gebrek aan ossewit, maar erkent dat de wetten van de fysica nu eenmaal geen compromissen sluiten. Wel vraagt FrietGPT zich af: als er geen zwaartekracht is, wat is dan het verschil tussen boven- en onderkant van een friet? Het antwoord: filosofisch van aard.

De toekomst: Lunar Fries

In 2025 kondigde het Belgische bedrijf Agristo een aprilgrap aan die mogelijk toch werkelijkheid wordt: Lunar Fries, frietjes ontwikkeld in samenwerking met ruimtevaartnutritionisten die krokant blijven na rehydratie en kruimelvrij zijn in zero gravity.

Houston, we hebben een snack.

Zin in aardse friet? Vind een frituur bij jou in de buurt.