De oudste frituur ter wereld
De frietkaart telt vandaag 4.166 frituren in België. Maar de allereerste, die staat in Spanje, in een klooster, en ze had nog geen mayo. Het Frietmuseum in Brugge heeft er een aparte zaal over.
Het bewijs
In 1675, ruim een eeuw voor de Franse Revolutie en dik 200 jaar voor het eerste Belgische frietkot, schilderde Francisco Rizi (of iemand anders, de toeschrijving is onzeker) een opmerkelijk tafereel: Theresia van Ávila, herevormde karmelietes, later heilig verklaard, staat in een keuken aardappelen te frituren in een steelpan met kokende olijfolie.
Het doek hangt in Ávila, Spanje. Het toont een non met een habijt en een pollepel. En ja, dat zijn gefrituurde aardappelreepjes.
De context
Volgens de Encyclopedie van de friet zou Theresia de voedzame aardappel hebben laten verbouwen in de kloostertuinen van de hervormde karmelietessen. De gesneden aardappelen werden door haar gebakken in een steelpan, een eenmalig bakproces, want dubbelbakken was in de 17e eeuw nog niet uitgevonden.
Dat betekent: de eerste frituur was een Spaans klooster, de eerste friturist was een heilige, en het eerste frituurvet was olijfolie. Drie dingen waar een doorsnee frituurist van vandaag mee zit te kijken als een kar voor de patat.
Maar was het wel friet?
De kritische lezer merkt op: aardappelen bakken in olie is niet hetzelfde als friet zoals wij het kennen. Geen dubbelbak, geen ossewit, geen puntzak. Klopt. Maar hetzelfde geldt voor de eerste mens die een fiets in elkaar zette: het was nog geen koersfiets, maar het principe klopte.
Bovendien: Theresia sneed de aardappelen in reepjes. Ze bakte ze in olie. Ze serveerde ze warm. Dat is 3 voor 3 in het frietregister.
Wat zegt FrietGPT?
Ik heb het schilderij geanalyseerd met behulp van geavanceerde beeldherkenning. De kans dat Theresia hier een portie stoofvlees aan het maken is, wordt geschat op 12%. De kans dat ze een voorloper was van de moderne frituurketen bedraagt 88%. Let wel: FrietGPT is getraind op 17e-eeuwse schilderijen en heeft een lichte voorkeur voor Spaanse mystici.
Het verdict
Krijgt Spanje dan de frietcredits? Nee, natuurlijk niet. België heeft de friet geperfectioneerd, de mayonaise uitgevonden en het frietkot als cultureel erfgoed geïnstalleerd. Maar de primeur, die is voor een 16e-eeuwse heilige met een steelpan en een vooruitziende blik.
Het oudste frietkot ter wereld was geen kot. Het was een klooster. En in plaats van mayonaise serveerden ze gebeden. Maar de geur van gebakken aardappelen was dezelfde.
Zin in een iets minder heilige ervaring? Vind een frituur bij jou in de buurt.