Vol-au-vent
Weinig gerechten schreeuwen zo hard “zondagse lunch” als een vol-au-vent met een berg frietjes ernaast. Het is bistrokost in de beste zin: eenvoudig van idee, rijk van smaak, en in Vlaanderen zowat overal op de kaart.
Wat is een vol-au-vent?
Een kuipje van bladerdeeg, gevuld met een romige saus vol malse stukjes kip, gebakken champignons en kleine gehaktballetjes. Die vulling, een gevogeltefricassee in een zijdezachte roomsaus, is wat de Vlaamse versie zo herkenbaar maakt. In de klassieke uitvoering komt er niets anders in dan dat, en net die eenvoud maakt het gerecht.
Je hoort er verschillende namen voor. Vol-au-vent is de bekendste, maar hetzelfde gerecht heet ook wel vidé, en de vulling apart staat bekend als koninginnenhap. Op het bord komt het vrijwel altijd met frietjes, zoals zoveel Vlaamse gerechten hun natuurlijke bijgerecht in de friet vinden.
Waar komt de naam vandaan?
De naam is Frans en betekent letterlijk zoiets als “vliegt in de wind”, een verwijzing naar hoe licht en luchtig het bladerdeeg hoort te zijn. Het gerecht heeft zijn wortels in de Franse hofkeuken en is van daaruit ingeburgerd geraakt in de Belgische bistrocultuur, waar het nooit meer weg is geweest.
De koppeling met de koningin, in de bijnaam koninginnenhap, verwijst naar diezelfde hofafkomst. Van chic hofgerecht is het intussen afgezakt tot geruststellende weekendkost, en dat is precies waar het thuishoort.
Waar het misloopt
Een vol-au-vent is makkelijk te maken en moeilijk goed te maken, en de fouten zijn altijd dezelfde drie.
- Te dunne saus. De vulling hoort op de lepel te blijven staan. Loopt ze in het bord, dan weekt het bladerdeeg door voor je halverwege bent.
- Te vroeg gevuld. Het kuipje moet warm en droog de tafel op en pas op het laatste moment gevuld worden. Een vooraf gevulde vol-au-vent is een natte muts met saus errond.
- Te weinig zuur. Een scheutje citroen of een lepel van het kookvocht van de champignons houdt de room fris. Zonder dat wordt het gerecht na drie happen zwaar.
De balletjes zijn overigens geen verplichting maar wel de Belgische signatuur: in Frankrijk zit er vaker alleen gevogelte en zwezerik in.
Waarom met friet?
Om dezelfde reden als bij stoofvlees: er is een royale, smaakvolle saus, en friet is het ideale werktuig om die op te nemen. Een vol-au-vent zonder iets om de laatste roomsaus mee uit het bord te vegen, is half werk. Rijst of brood kan, maar in Vlaanderen is het antwoord bijna reflexmatig de friet.
Het maakt de vol-au-vent tot een van die typische bordjes waarop de friet geen snack is maar een volwaardig onderdeel van een klassiek gerecht, net als bij de mosselen en de tomaat-garnaal.
Zin gekregen? Vind een frituur in jouw gemeente op de frietkaart.