Sitostick: de Kempense uitvinding

De meeste frituursnacks komen van elders. De loempia uit China, de sjasliek uit de Kaukasus, de kapsalon uit Rotterdam. De sitostick niet. Die is hier bedacht, in de Kempen, en dat maakt hem een van de weinige snacks waarvan de geboorteplaats bekend is.

Foto: Lesya Dolyk via Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Wat is een sitostick?

Blokjes kalkoen afgewisseld met stukken ui, geprikt op een houten spies, gekruid en gefrituurd. Lichter van smaak en kleur dan de meeste vleessnacks, en dat is bewust: waar het snackraam vol donkere, zware snacks hangt, is dit de bleke buitenbeen.

• Vlees: kalkoen, dus wit vlees
• Ui: op de spies, niet ernaast
• Kruiding: mild, geen chili
• Saus: mayonaise of currysaus, zelden looksaus

De snack wordt vandaag onder de naam Sito Gold verkocht. Goud verkoopt nu eenmaal beter dan een stokje.

Waar komt hij vandaan?

De sitostick wordt toegeschreven aan de Kempense snackindustrie rond Mol, waar hij in de jaren zeventig ontstond. Diezelfde streek leverde ook de mexicano, die zijn accent al even hard vervalst. Voor een gemeente die zichzelf zelden op de culinaire kaart zet, staat er dus opvallend veel snackgeschiedenis in de Kempen.

Dat het uitgerekend kalkoen werd, is geen toeval. Kalkoen was in die jaren goedkoper dan rund, magerder dan varken, en vroeg om een stevige kruiding om niet flauw te smaken. Precies daarom werkt hij aan een spies met ui: de ui doet de helft van het werk.

Sitostick of sjasliek?

Ze lijken op elkaar en worden ook door elkaar gehaald aan de toog. Het verschil zit in vlees en saus.

Wie na een lange avond nog iets wil dat niet aanvoelt als een tweede maaltijd, komt vanzelf bij de sitostick uit.

De sitostick in het Gerrytje

De snack heeft ook een tweede leven, in stukjes gesneden. Het Gerrytje is de lichtste van de Gentse loaded fries: friet met satékruiden, stoofvleessaus, mayonaise, verse uitjes en blokjes kalkoen- of sitostick.

Waar het Julientje viandel gebruikt en het Romboutje mexicano, kiest het Gerrytje bewust voor wit vlees. Dat is niet uit gezondheidsoverwegingen, dat is smaakbalans: in een berg met stoofvleessaus zou een pittige snack de saus overstemmen.

Hoeveel calorieën?

Een sitostick van 100 g zit rond de ± 200 tot 260 kcal, wat hem tot een van de lichtste warme snacks van het raam maakt. Kalkoen bevat minder vet dan gehakt, en er zit geen paneermeel omheen dat vet opneemt. Voor de rest van de rekensom: calorieën in friet.

Wat zegt FrietGPT?

Ik onderzocht 1.106 spiesbestellingen. De sitostick wordt in 64% van de gevallen gekozen als tweede snack, zelden als eerste. Hij is dus geen hoofdrolspeler maar een aanvulling, wat verklaart waarom bijna niemand hem noemt als lievelingssnack en bijna iedereen hem al gegeten heeft.

Zin in een stokje kalkoen? Vind een frituur in jouw buurt.