Dallassaus
De meeste sauzen aan de toog danken hun bestaan aan een fabrikant. Deze dankt het aan een film, en aan duizenden mensen die jarenlang iets bestelden wat nergens te koop was. Dallassaus is het enige potje in dit land dat achterstevoren tot stand is gekomen: eerst de vraag, dan pas het product.
Het korte antwoord
Dallas is een frietsaus die bekend werd door Dikkenek, de Belgische cultkomedie uit 2006 van Olivier Van Hoofstadt. In de film wordt de saus aan een friterie gevraagd alsof ze doodgewoon is. Ze was dat niet: buiten de film bestond ze niet.
Pas jaren later, rond 2018, kwam er een echte Dallassaus in de winkel, gemaakt naar aanleiding van precies die aanhoudende vraag. In grote lijnen een pittige cocktailsaus: ketchup en mayonaise als basis, met ui, chili, paprika en kruiden erdoor.
De film en de bestelling
Dikkenek is nooit een kaskraker geweest en is toch een van de meest geciteerde Belgische films van deze eeuw. Ze speelt in een Brusselse wereld van kroegen, praatjesmakers en verkeerd aflopende plannen, en de humor komt van de taal, niet van de plot. Dat maakt haar bij uitstek een film waaruit mensen zinnen meenemen naar de toog.
En dat deden ze. Friturists in Brussel en daarbuiten kregen jarenlang de vraag naar dallas, doorgaans van iemand die de film kende en wilde zien of het antwoord “ja” zou zijn. Het antwoord was nee, want er was niets om in het potje te doen.
Er zit iets moois in die situatie. De saus was op dat moment het omgekeerde van elk ander product op de toog: alle bekendheid, geen bestaan.
Van grap naar product
Wat er daarna gebeurde, is het patroon dat ook de Bomaworst volgde. Als genoeg mensen lang genoeg naar een fictief product blijven vragen, wordt het op een dag rendabeler om het te maken dan om het een grap te laten.
Het verschil met de Bomaworst is de richting van de mop. Bij Boma was de grap dat het product niet deugde, en moest de echte worst dat weerleggen. Bij Dallas was er helemaal geen product, alleen een naam en een reputatie. De makers hadden dus geen smaak om te evenaren en ook geen smaak om te weerleggen: ze mochten hem zelf bedenken.
Wat zit erin
De echte Dallassaus zit in de familie van de pittige cocktailsauzen:
- ketchup en mayonaise als dubbele basis
- ui, fijn
- chili en paprika voor kleur en prikkel
- kruiden, waaronder rozemarijn, wat ongebruikelijk is aan een frituurtoog
- azijn en suiker, zoals overal
Die rozemarijn is het detail dat haar van een gewone cocktail onderscheidt. Ze geeft een kruidige, bijna mediterrane ondertoon die je in geen enkele andere pot op de toog terugvindt.
Dallas versus de buren
| Saus | Verschil met dallas |
|---|---|
| Cocktail | dezelfde basis, zoeter en zonder pit |
| Andalouse | tomatenpuree in plaats van ketchup, milder |
| Samurai | veel heter, op harissa, zonder ketchup |
| Kermesse | ook een Brusselse held, maar zuur en geel in plaats van rood |
| Brazilsaus | fruitig en zoet, waar dallas kruidig en pittig is |
Het volledige gezelschap staat bij alle frietsauzen.
Waarom het verhaal blijft werken
Dallassaus verkoopt niet omdat ze de beste saus van de toog is. Ze verkoopt omdat ze een zin is die je aan de toog kunt zeggen tegen iemand die de film kent, en dat is precies de reden waarom mensen ze bestellen.
Dat maakt haar familie van de frituurnamen en van de snacks met een verhaal: in dit land is de anekdote bij het eten zowat even belangrijk als het eten zelf. Een saus die uit een film komt, past daar naadloos in.
Zelf eens proberen te bestellen? Vind een frituur in de buurt op de frietkaart.