Brazilsaus

Er is één saus op de frituurtoog waarvan je bij de eerste hap denkt: hier zit fruit in. Dat klopt. Brazilsaus, op sommige potten brasil, is de enige standaardsaus met ananas erin, en ze is precies zo zoet als dat klinkt.

Het korte antwoord

Brazil is een zoete, fruitige saus op mayonaisebasis met ananaspuree, tomaat en kerrie. Ze is oranjegeel, dik, en ze wordt vooral gevraagd bij kip en bij snacks waar iets zoets goed bij past. Pikant is ze niet, ook al zit er kerrie in.

En ja, er zit whisky in. Echt.

Wat zit erin

De grote Belgische sauzenhuizen maken er elk hun versie van, maar de kern is opvallend constant. Bij Devos Lemmens staat op het etiket onder meer:

• raapzaadolie en eigeel, de klassieke mayonaisebasis
• suiker en tomatenpuree
• ananaspuree, 7%
• azijn, mosterd, citroensap, knoflook en kruiden
• kerrie
• whisky

De versie van Anda gaat tot 9,5% ananas en voegt er nog een paar dingen aan toe die je in een frituursaus niet verwacht: melasse, moutazijn en ansjovis. Wie die drie samen ziet staan, herkent het recept van worcestershiresaus. Brazil is met andere woorden mayonaise, ananas, kerrie en een scheut Engelse hartigheid, met whisky erbovenop.

Dat verklaart meteen waarom de saus dieper smaakt dan “gewoon zoet”. Het zout en het zure vangen het fruit op.

Waarom heet ze zo?

Om dezelfde reden als de rest van de plank: het klinkt goed. Er is geen Braziliaans recept, geen Braziliaanse uitvinder en geen enkele aanwijzing dat iemand in São Paulo ooit ananas door zijn mayonaise heeft geroerd voor de Belgische frituur.

Wat er wel is: ananas. En ananas betekende in de Belgische naoorlogse keuken exotisch, en exotisch betekende Zuid-Amerika. Zo gaat dat op de frituurtoog. Samurai heeft niets Japans, andalouse komt uit Londerzeel, hannibal heeft nooit een olifant gezien, en alleen de algérienne kan een geboorteakte voorleggen.

De spelling ligt zelfs niet vast. Devos Lemmens en La William schrijven brasil, Pauwels en Anda schrijven brazil. Op de toog maakt niemand daar een punt van.

Waar ze bij past

De klassieke combinatie is kip: kipfilet, kipcorn, of een pita met ananas erin. Het zoet van de saus doet bij gebraden vlees ongeveer wat appelmoes bij een varkensgebraad doet.

Op friet is ze een smaakkwestie. Wie het zoete van curryketchup lekker vindt maar wat romiger wil, komt hier goed uit. Wie een pak friet als hartig beschouwt, blijft beter bij de mayonaise.

De familie van de zoete sauzen

Brazil is niet alleen op de plank. Er staat een hele hoek zoete sauzen naast:

Wie in dat rijtje de weg kwijtraakt: brazil is de enige met echt fruit erin.

Wat zegt FrietGPT?

FrietGPT heeft brazilsaus geanalyseerd en meldt dat het product 7 tot 9,5 procent ananas bevat en 0 procent Brazilië. FrietGPT beschouwt dit als de best haalbare verhouding. Op de vraag waarom er whisky in een frituursaus zit, antwoordt FrietGPT met grote stelligheid dat dit de smaak afrondt, en geeft daarna toe dat het gewoon lekker is en dat niemand daar ooit een reden voor heeft moeten geven. Percentage artificieel: aanzienlijk. Percentage ananas: zie boven.

Zin in iets zoets bij je kip? Zoek een frituur in jouw gemeente en vraag de gele pot.