Hawaïsaus
Er is één saus op de toog waar mensen van gaan glimlachen of gruwelen, en zelden iets ertussen: de hawaïsaus. Geel, romig, zoet, en met dat ene ingrediënt dat op friet net zo goed vrienden maakt als vijanden — ananas. Zoals de ananas op de pizza het land in twee kampen splitst, doet de hawaïsaus dat op de toog.
Het korte antwoord
Hawaïsaus is een zoete, romige currymayonaise met ananas. Ze zit dicht bij een currysaus of joppiesaus, maar met stukjes of sap van ananas erdoor, wat haar die uitgesproken tropische zoetheid geeft. Geel van de curry, romig van de mayonaise, zoet van het fruit.
Met Hawaï zelf heeft ze niets te maken. De naam staat voor “tropisch”, en tropisch betekent hier: ananas.
Wat zit erin
De basis is vast, de verhoudingen verschillen per merk:
- mayonaise, als romige drager
- kerrie (curry), voor de gele kleur en de kruiderij
- ananas: fijngesneden stukjes, moes of sap
- suiker, die de zoetheid van de ananas nog aanzet
- soms een vleug ui of paprika voor de diepte
De ananas doet het werk dat haar zo herkenbaar maakt. Waar een gewone currysaus zoet-kruidig is, duwt hawaï door naar echt fruitig zoet. Sommige merken laten stukjes ananas voelen, andere verwerken alleen het sap tot een gladde saus.
Waarom heet ze dan “Hawaï”?
Om dezelfde reden als de “Hawaï-pizza” en het “Hawaï-toastje”: in de naoorlogse keuken stond ananas voor exotisch, zonnig en modern. Alles waar een blik ananas in ging, kreeg het label Hawaï, ook al groeit ananas net zo goed elders en werd de combinatie grotendeels in Europa bedacht.
De frituursaus liftte daarop mee. Net als bij de samurai, die niets Japans heeft, of de andalouse, die in Andalusië onbekend is, is de naam een belofte van verte. De ananas is echt; het eiland is decor.
Hawaï versus de buren
Ze wordt makkelijk verward met de andere gele, zoete sauzen:
| Saus | Verschil met hawaï |
|---|---|
| Currysaus | zelfde currybasis, maar zonder ananas: kruidig-zoet in plaats van fruitig |
| Joppiesaus | uien en curry, romig, maar geen fruit |
| Curryketchup | op tomaat, dunner en friszuur; hawaï is romig en tropisch |
| Cocktailsaus | zoetig op tomaat-mayobasis, maar zonder de currytoon |
Het volledige gezelschap staat in het overzicht van alle frietsauzen.
Waar hoort ze bij?
De zoete, fruitige toon van hawaï werkt het best als tegengewicht voor iets hartigs of pittigs:
- een frikandel, waar het zoet tegen het gekruide vlees speelt
- een bicky burger, voor wie de standaardsauzen wil inruilen voor iets tropisch
- naast een pittige snack of mexicano, waar de zoetheid de hitte tempert
- een gewoon pak friet, voor wie van zoet op zout houdt
Bij een fijne garnaalkroket heeft ze niets te zoeken: te zoet, te nadrukkelijk. Daar blijft het tartaar.
Zelf maken
Meng vier lepels mayonaise met een halve theelepel kerriepoeder en twee lepels heel fijn gesneden ananas (uitgelekt). Een snuifje suiker als de ananas niet zoet genoeg is, en een halfuur laten staan zodat de curry doortrekt. Wie een gladde saus wil, pureert de ananas mee; wie stukjes wil, snijdt gewoon fijn. Proef op de zoet-kruidigbalans: te veel curry en het fruit verdwijnt, te veel ananas en het wordt dessert.
Dus: Hawaï of niet?
Niet in de verste verte. Hawaïsaus is een Europese currymayo met een blik ananas en een vakantienaam. Je vindt ze op de toog, niet op het strand van Waikiki. Maar zoet op zout blijft een van de oudste trucs in de keuken, en de hawaï speelt hem onbeschaamd uit.
Durf je het aan? Speel saus-roulette of vind een frituur in de buurt op de frietkaart.