Hannibalsaus

Op elke frituurtoog staan een paar potten waar iedereen het antwoord op weet, en één waar de meeste mensen even bij twijfelen. Hannibal is die pot. Bruin, zoeter dan je verwacht, met stukjes ui die knappen tussen je tanden. En bijna niemand die ze bestelt, kan uitleggen wat erin zit.

Het korte antwoord

Hannibalsaus is een zoete uiensaus op mayonaisebasis. Geen pepersaus, geen tomatensaus, en ondanks de krijgshaftige naam ook niet pikant. Het zijn de ajuinstukjes die het werk doen: zowel gewone ui als gebakken ui, wat de saus haar donkere kleur en haar lichte rooksmaak geeft.

Wie hannibal bestelt omdat de naam gevaarlijk klinkt, komt bedrogen uit. Voor gevaar moet je bij samurai zijn.

Wat zit erin

De recepten verschillen per merk, maar de bekendste industriële versie (DeVlaendere) zet het duidelijk op het etiket:

• koolzaadolie en eigeel, de klassieke mayonaisebasis
• glucose-fructosestroop, suiker en karamelstroop, samen goed voor het zoet en het bruin
• 3% ui, plus 0,2% gebakken ui en 0,2% uipoeder
• azijn, mosterd, tomatenpuree, sojasaus en kruiden
• kleurstoffen luteïne en paprika-extract

Die sojasaus is de verrassing in de lijst. Ze verklaart waarom hannibal dieper en hartiger smaakt dan je van een zoete saus zou verwachten, en waarom ze bij vlees zo goed werkt.

De cijfers

Per 100 gram, volgens hetzelfde etiket:

Veertien gram suiker per honderd gram: dat is het dubbele van wat er in gewone mayonaise zit en het is precies wat je proeft. Een gewone portie saus weegt ongeveer 30 gram, dus reken op zo’n 160 kilocalorieën bovenop je pak friet.

Waarom heet ze hannibal?

Eerlijk antwoord: dat weet niemand precies. Er bestaat geen gedocumenteerde uitvinder, geen oprichtingsverhaal, geen dorp dat een bord aan de invalsweg heeft gezet. Wat rondgaat, is dat de naam verwijst naar Hannibal Barcas, de Carthaagse veldheer die met olifanten over de Alpen trok. Leuk verhaal, maar niets in de saus verwijst naar Carthago, en niemand kan aanwijzen wie die link gelegd zou hebben.

Waarschijnlijker is het saaie antwoord: het is een merknaam. De Belgische sauzensector heeft daar een traditie in. Andalouse komt uit Londerzeel, samurai heeft niets Japans, américaine is niet Amerikaans, en de mexicano is bedacht in de Lage Landen. Een exotische naam op een pot verkoopt nu eenmaal beter dan “zoete uiensaus”.

Voeg daarbij dat de naam niet beschermd is: elk sauzenhuis mag iets hannibal noemen. Wat je krijgt, hangt dus af van welk merk er in de frituur staat. Bij de ene is ze zoeter, bij de andere zit er meer ui in, en sommige frituristen maken hun eigen versie achter de toog.

Waar ze bij past

De combinatie zoet plus knapperige ui doet het vooral goed bij alles wat uit het vet komt en wat op zichzelf niet veel zoet meebrengt. Denk aan gefrituurde vleessnacks en aan broodjes. Op friet werkt ze ook, al kiezen de meeste mensen dan de mildere klassiekers.

Wie het uitjeseffect wil zonder de saus, kan altijd nog gewoon rauwe uitjes vragen. Dat is de goedkopere weg naar hetzelfde geknars.

Hannibal en algérienne, niet hetzelfde

Op veel togen staan hannibal en algérienne naast elkaar, en ze lijken op elkaar: allebei zoetig, allebei met gefrituurde uitjes. Het verschil zit in de peper. Algérienne heeft rode peper en is licht pittig, hannibal blijft zoet en rokerig. Wie de crunch wil maar wél wat warmte, zit bij de algérienne beter.

Wat zegt FrietGPT?

FrietGPT heeft de ingrediëntenlijst van hannibalsaus geanalyseerd en concludeert met 96,8 procent zekerheid dat de naam historisch onverantwoord is. Er zijn geen olifanten aangetroffen in het product. FrietGPT beveelt de saus niettemin aan bij vleessnacks, en merkt op dat een veldheer die de Alpen oversteekt waarschijnlijk ook zoiets bij zich had. Percentage artificieel: aanzienlijk. Percentage ajuin: 3,4.

Wil je ze zelf proeven? Zoek een frituur in jouw gemeente en vraag naar de bruine pot.