Curryositeiten: de complete frietsauzenbijbel
De saus is geen bijzaak, de saus is de helft van de bestelling. In een gemiddelde Belgische frituur staan twintig tot dertig potten klaar. Dit is wat er werkelijk in zit.
Foto: www.snack-nieuws.nl via Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
.jpg){kind=link}
De mayo-familie
Veruit de grootste groep: mayonaise als basis, aangevuld met kruiden, groenten of pepers.
| Saus | Wat zit erin | Karakter |
|---|---|---|
| Mayonaise | eieren, olie, mosterd, azijn | de gouden standaard, romig en vol, met een eigen wet |
| Frietsaus | magere mayonaise met meer water en suiker | lichter en zoeter, en wettelijk geen mayonaise |
| Tartaar | mayonaise met augurk, ui, kruiden en kappertjes | frisse mayo met textuur, de vissersmaat |
| Andalouse | mayonaise, tomaat, paprika, uien, knoflook | zacht pikant, oranje, uitgevonden in Londerzeel |
| Américain | mayonaise, tomaat, kruiden, ui | zachter en kruidiger dan andalouse, en niet Amerikaans |
| Cocktail | mayonaise, ketchup, whisky of cognac | roze en zoetjes, de garnalen-dip |
| Samurai | mayonaise met harissa of sambal | de pikantste standaardsaus, en niet Japans |
| Mammoet | zoet-pittige cocktail met augurk en ui | groot van naam én smaak, ook als hot-versie, intussen een vergeten snack |
| Brazilsaus | mayonaise, tomaat, ananas, kruiden | zoet en fruitig, met een scheut whisky |
| Hawaï | mayonaise met pickles-kruiden en kurkuma | het kleine zusje van pickles, zacht geel |
| Hannibalsaus | mayonaise met knapperige ajuinstukjes | zoet en rokerig, en niet pikant |
| Algérienne | mayonaise met gefrituurde uitjes en rode peper | zoet en licht pittig, al vermeld in 1876 |
| Chili Thai | mayonaise met chili en Thaise kruiden | zoet, zuur en pikant tegelijk, in een romig jasje |
| Toscaanse saus | mayonaise met chili, zongedroogde tomaat | zoet en kruidig, perfect bij kip en niets met Toscane |
| Aioli | mayonaise met rauwe knoflook | de krachtpatser onder de mayos |
Tomaten- en currybasissen
Zoeter, zuurder, en vaak de beste keuze bij snacks uit het vet.
| Saus | Wat zit erin | Karakter |
|---|---|---|
| Ketchup | tomaten, azijn, suiker | de kindertijd in een potje, ooit zonder tomaat |
| Curryketchup | ketchup met currykruiden | de betere helft van “speciaal” |
| Barbecue | ketchup, mosterd, azijn, honing, rookaroma | rook uit een fles, zoet, Amerikaanse klassieker |
| Currysaus (warm) | currypoeder, bloem, bouillon, ui | warm en gebonden, hoort bij curryworst |
| Pili Pili | tomaten, chili, knoflook, azijn | heet en dun, langs Congo binnengekomen |
| Chilisaus (zoet) | chilipepers, suiker, knoflook, azijn | de Aziatische alleskunner, sticky en mild pittig |
Mosterd- en piccalilli-achtigen
Geel, zuur, en onterecht ondergewaardeerd.
| Saus | Wat zit erin | Karakter |
|---|---|---|
| Pickles | mosterd, kurkuma, bloemkool, augurk, ui | geel, zoetzuur, knapperig: de complete picknickpot |
| Mosterd | mosterdzaad, azijn, kurkuma | scherp, simpel, onderschat |
| Bickysaus (geel) | mosterdbasis met augurk en curry | de fameuze gele hamburgersaus uit de Bicky Burger |
| Bickysaus (rood/hot) | tomaten, chili, mosterd | pittige variant, minder bekend maar minstens zo lekker |
| Speciaalsaus | mayonaise, curryketchup, rauwe ui | geen potje maar een bestelling: “een speciaalke” |
Warme sauzen
De zware jongens, vaak urenlang getrokken en dan over de friet geschept.
| Saus | Wat zit erin | Karakter |
|---|---|---|
| Stoofvleessaus | rundsvlees, bier, peperkoek, ui | dé Vlaamse klassieker: geen saus, een maaltijd |
| Zigeunersaus | paprika, ui, tomaat, knoflook, pikant | warm of koud, kleurrijk en kruidig |
| Pepersaus | room, groene peperkorrels, fond | romig met bite, de chique tante van de toog |
| Looksaus | gepofte ajuin, mayonaise, yoghurt | stripsaus bij uitstek: zoet, rul, verslavend |
| Vlammensaus | chilipeper, suikerstroop, zuren | naar de gelijknamige snack: heet, zoet en rood |
| Pitasaus | yoghurt, knoflook, munt, komkommer | de enige zonder mayo of tomaat: fris en koel |
Speciale en lokale helden
Sauzen met een eigen verhaal, een filmrol of een strikt geheim recept.
| Saus | Wat zit erin | Karakter |
|---|---|---|
| Joppiesaus | mayonaise, kerriepoeder, fijngesnipperde ui | geel, zoetig, geheim recept uit Glanerbrug |
| Satésaus | pindakaas, ketjap, sambal, kokosmelk | romig en nootachtig, via Nederland ingeburgerd |
| Dallas | ketchup, mayo, ui, chili, paprika, rozemarijn | cultsaus uit de film Dikkenek, pas sinds 2018 in de winkel |
| Kermesse | mayonaise, augurk, kurkuma, dragon | Brusselse foiresaus, bedacht door sterrenchef Pierre Wynants |
| Truffelmayonaise | mayonaise met truffelolie of -schilfers | de luxeversie, meestal zonder één gram truffel |
| Riche | mayonaise, tomatenpuree, kruiden, cognac | de chique tante van de cocktailsaus |
| Jamballa | zoete curry, groenten, kruiden | van de makers van Joppie, zoet en met stukjes groente |
Welke saus bij welke snack?
- Bereklauw → looksaus, geen discussie
- Mexicano → samurai voor durvers, andalouse voor twijfelaars
- Frikandel → speciaal (curryketchup + mayo + ui) of mammoet
- Curryworst → warme currysaus, liefst met currypoeder erover
- Bicky Burger → gele bickysaus, al maakt rood een comeback
- Kipcorn → cocktailsaus, brazilsaus of toscaanse
- Garnaalkroket → tartaar, altijd tartaar
- Boulet → stoofvleessaus of zigeunersaus
- Gewoon pak friet → verse mayonaise, en wie “ketchup” zegt was vroeger een kind
Saus gekozen? Nu nog een frituur: kies uit 1.700+ adressen op de frietkaart.