Pitasaus
Bekijk de frituurtoog en je ziet twee families: de romige potjes op mayonaise en de rode op tomaat. Pitasaus hoort bij geen van beide. Ze is wit, ze is koel, en ze is gemaakt van yoghurt. In een rij sauzen die vooral vet en zoet doen, is zij degene die verfrist.
Het korte antwoord
Pitasaus is een yoghurtsaus met knoflook, munt en komkommer. Fris en koel waar de rest van de toog vol en vet is, en daardoor de logische partner van gekruid vlees.
Ze komt mee met de pitta de Belgische snackcultuur binnen, en is via die weg op de frituurkaart beland. In veel zaken staat ze naast de looksaus, waar ze regelmatig mee verward wordt.
Wat zit erin
- yoghurt, als frisse basis (soms Griekse, voor meer dikte)
- knoflook, meestal royaal
- munt, gedroogd of vers
- komkommer, geraspt en uitgeknepen
- citroensap, olijfolie, peper en zout
Die uitgeknepen komkommer is het detail dat het verschil maakt. Wie hem er nat in doet, krijgt binnen het uur een plas onderin de kom. Vandaar dat industriële pitasaus vaak bindmiddel bevat: die moet dagen in een pomp overleven, niet één avond in een schaal.
Pitasaus, looksaus of tzatziki?
Deze drie worden constant door elkaar gehaald, en dat is begrijpelijk: ze zijn alle drie wit en ze zitten alle drie vol knoflook.
| Saus | Basis | Kenmerk |
|---|---|---|
| Pitasaus | yoghurt | knoflook én munt, komkommer, fris en koel |
| Looksaus | mayonaise | vet en vol, knoflook zonder de frisse kant |
| Tzatziki | (Griekse) yoghurt | dikker, meer komkommer, meestal zonder munt |
Kort gezegd: looksaus is knoflook in vet, pitasaus is knoflook in zuur. Wie ze naast elkaar proeft, twijfelt nooit meer. En tzatziki is de Griekse voorouder waar pitasaus een lossere, frituurvriendelijke versie van is.
Pita versus de rest van de toog
| Saus | Verschil met pitasaus |
|---|---|
| Samuraisaus | heet en romig; pita is haar tegengif |
| Andalousesaus | zoet en romig op tomaat-mayobasis |
| Tartaar | ook zurig, maar op mayonaise met augurk in plaats van yoghurt |
| Currysaus | warm en kruidig; pita is uitgesproken koud |
Het volledige gezelschap staat in het overzicht van alle frietsauzen.
Waar hoort ze bij?
Pitasaus is gemaakt om vet en hitte te temperen, en dat bepaalt haar plaats:
- een pitta, waar ze vandaan komt en waar ze hoort
- een kapsalon, waar ze naast samurai zowat standaard is
- een mitraillette met gekruid vlees
- een gewoon pak friet voor wie het licht wil houden, al is dat een minderheidssport
Bij een garnaalkroket doet ze niets goeds: de knoflook walst over de garnaal heen. Daar blijft het tartaar.
Zelf maken
Rasp een halve komkommer, zout hem licht en laat hem tien minuten uitlekken. Knijp hem daarna echt uit, harder dan je denkt. Meng met een grote pot yoghurt, twee geperste teentjes knoflook, een theelepel gedroogde munt, een scheut citroensap en een lepel olijfolie.
Minstens een uur in de koelkast: knoflook en munt hebben tijd nodig om door de yoghurt te trekken, en vlak na het mengen smaakt ze nog scherp en los. Ze blijft twee tot drie dagen goed, daarna wordt ze waterig.
Dus: frituursaus of niet?
Ze is er via de pitta binnengekomen en ze past niet in de twee families die de toog beheersen. Precies daarom heeft ze haar plek verdiend: op een kaart vol vet, zoet en pikant is er altijd ruimte voor iets dat koel is en naar knoflook smaakt.
Zin om te gokken welke saus vandaag? Speel saus-roulette of vind een frituur in de buurt op de frietkaart.